Zalmvisserij Oranje Nassau lag buitendijks aan de Nieuwe Maas. Er was geen gas, licht, stromend water of telefoon. Hoe deden die mensen dat toch vroeger? Foto’s uit de jaren twintig geven een indruk.

Er was geen elektriciteit, dus het licht kwam van kaarsen en van olielampen. Deze foto van mijn oma Willempje Seinstra is daarvan een mooi voorbeeld. Ze leest de krant, want de mensen vermaakten zich in hun schaarse vrije tijd met spelletjes en lezen. De vrouwen waren waarschijnlijk ook nog zoet met verstelwerk en breien. Waarschijnlijk hadden ze een radio. Mijn oma hield erg van lezen, vertelt mijn moeder. Soms was ze zo in een boek verdiept dat ze geen zin had in het huishouden, schandelijk! Wie weet was ze een beetje een feminist avant la lettre.

Mijn oma had ook een fiets. Fietsen raakten ook bij de ‘gewone mensen’ in de jaren twintig steeds meer ingeburgerd. Ik neem aan dat ze de fiets gebruikte om boodschappen te doen in Pernis, dat een eindje verderop lag. Petroleum halen voor de lamp, bijvoorbeeld. Hoe keken de mensen in die tijd tegen vrouwen op de fiets aan? Was het wel netjes? Bij de zalmvisserij hielden ze ook paarden, die waren nodig om het zegennet in te halen. Het is mogelijk dat ze ook een wagen hadden om grotere spullen te halen.

Kippen zorgden voor de eieren en een lekker stukje vlees af en toe, neem ik aan. Huisdieren waren er ook. Hond Max duikt op verschillende foto’s op, en is er een zwart-witte kat te zien.

Slapen deden de bewoners blijkbaar in een bedstee, zoals te zien is op deze foto waar mijn oma nogal kribbig naar de fotograaf kijkt, waarschijnlijk mijn opa Meindert.

Het feit dat deze foto’s bestaan is natuurlijk best opvallend. Fotografie was aanvankelijk een hobby van de rijken. Toen de camera’s kleiner en goedkoper werden kwamen ze voor meer mensen beschikbaar. Mijn grootvader (die houtvlotter was) vond het blijkbaar ook leuk om te doen. Wat voor camera gebruikte hij? Heeft hij de foto’s zelf ontwikkeld?

Deze snapshots laten maar een glimp zien van het leven op de zalmvisserij. Het grootste deel blijft buiten beeld. Hoe deden ze bijvoorbeeld de was zonder waterleiding, hoe kookten ze en waar was de WC? Raadsels, raadsels…