Mijn overgrootmoeder Willempje de Jong stierf in 1898 in het kraambed. Haar derde kindje was een paar dagen daarvoor levenloos ter wereld gekomen. Een drama, natuurlijk, maar in die tijd niet uitzonderlijk. Maar liefst een of de vijf kinderen haalde hun eerste verjaardag niet. Wat maar al te duidelijk te zien is aan de overlijdensakten uit die tijd.

Toen ik op zoek was naar de overlijdensakte van mijn overgrootmoeder en haar kindje, bladerde ik door het register van de gemeente Rotterdam. Het aantal treurige aangiften van zeer jonge kinderen was opvallend. Op dezelfde bladzijden als mijn overgrootmoeder’s baby staan:

• Willem Kloover, oud negen maanden
• Johanna Wilhelmina Siebel, oud drie maanden
• Josephina Catharina van Gerwen, oud veertien maanden

Vooral in de provincies Zuid-Holland en Zeeland was de kindersterfte erg hoog, oplopend tot maar liefst 300 baby’s per 1000 levendgeborenen. In veel artikelen wordt een verband gelegd met het geven van borstvoeding. Om precies te zijn het níet geven van borstvoeding.

In de stedelijke gebieden zoals de omgeving van Rotterdam waar Willempje woonde, moesten de vrouwen al snel weer aan het werk. Vooral de vrouwen uit arme families. Borstvoeding geven is dan natuurlijk niet te doen, en de baby’s kregen dunne pap en andere lapmiddelen. Niet erg voedzaam, en bovendien waren de kinderen daardoor veel vatbaarder voor allerlei infecties.

Ook moedersterfte kwam in die tijd erg veel voor. Vooral de gebrekkige hygiëne zorgde voor infecties en veel vrouwen overleden aan kraamvrouwenkoorts.

Eind 19^e eeuw verbeterde de situatie: men kreeg meer oog voor hygiëne en de welvaart nam toe. Ook de gezondheidszorg werd steeds beter.

De hoge kindersterfte drukte de levensverwachting behoorlijk. Dit had ook veel invloed op de generaties van mijn familie. Ter illustratie: mijn betovergrootvader Aart de Jong (*1853) had een levensverwachting van maar 37 jaar! Mijn grootmoeder Willempje Bekker (*1897) 51 jaar, mijn moeder (*1933) 66 jaar en ikzelf (*1970) 76 jaar. En dat over een periode van iets meer dan een eeuw. (Bron: mortality.org).

Mocht je je jeugd overleven, dan had je trouwens wel een behoorlijke kans om een respectabele leeftijd te bereiken. Aart de Jong werd 84 jaar, mijn grootmoeder 66 en mijn moeder nadert de 90 jaar. Zo zie je maar weer.